Activiteiten als eerste aanzet voor de bibliotheek van de toekomst

Bibliotheek de Boekenberg verwelkomt jaarlijks bijna 200.000 bezoekers en organiseert meer dan 350 activiteiten. Denk aan spreekuren, cursussen, workshops, lezingen, excursies, festivals, concerten, voorstellingen, films en debatten. Deze activiteiten werden de afgelopen jaren belangrijker. Bibliotheken dienen namelijk steeds meer als ‘normale’ bedrijven te opereren: het aanbod moet verschillende doelgroepen aanspreken én toegevoegde waarde bieden. Dat dit niet meer slechts om boeken draait is inmiddels evident, informatie komt in allerlei soorten en maten. De eerste stap naar de ‘Bibliotheek van de toekomst’ is inmiddels gezet.

Bibliotheek van de toekomst
In 2014 werd het rapport ‘De bibliotheek van de toekomst: knooppunt voor kennis, contact en cultuur’ uitgebracht in opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB). Het speelt in op de veranderende rol van bibliotheken en belicht de uitdagingen én kansen ervan. “Kon ik mij tien jaar geleden voorstellen dat ik dit voorwoord op mijn iPad zat te tikken (…)? Nee, in de verste verte niet. Wat ik wel weet, is dat dit soort ontwikkelingen in de komende jaren alleen maar sneller zullen gaan.” Dat schrijft Job Cohen als voorzitter van de Raad van Toezicht van de Openbare Bibliotheek Amsterdam in het voorwoord van dit rapport. De boodschap die centraal staat? De bibliotheek moet zichzelf opnieuw uitvinden! Er wordt vooruitgeblikt naar 2025: hoe ziet het aanbod van bibliotheken er tegen die tijd uit? Het antwoord wordt gezien in een verschuiving van focus, van collectie naar connectie.

Meer kennis, cultuur, debat en ontwikkeling voor iedereen!
Een eigen bibliotheekcollectie telt steeds minder zwaar, aangezien veel informatie online toegankelijk is. Sociale processen daarentegen worden belangrijker. De bibliotheek, zo stelt het rapport, moet zich in de toekomst meer richten op het tot stand brengen, stimuleren en faciliteren van waardevolle verbindingen. Een bibliotheek bestaat dus niet meer bij gratie van het boek en om dit te verduidelijken worden vijf kernfuncties omschreven:

  1. Warenhuis van kennis en informatie
  2. Centrum voor ontwikkeling en educatie
  3. Inspiratiebron van lezen en literatuur
  4. Encyclopedie van kunst en cultuur
  5. Podium voor ontmoeting en debat

Dat dit toekomstplan voor de bibliotheek meer behelst dan slechts mooie woorden, blijkt ook uit de opleiding ‘Mediacoach voor Bibliotheekprofessionals’. Opleidingscoördinator Daniël Lechner ontwikkelde het afgelopen decennium een programma, samen met diverse experts op dit gebied. Lechner in een artikel van Bibliotheekblad (augustus 2016): “De bibliotheekwereld was nog helemaal nieuw voor me. Daarom heb ik samen met Maaike Toonen van de Koninklijke Bibliotheek (KB) een aantal toppers uit de bibliotheekwereld benaderd. Met als resultaat dat inmiddels onder anderen hoogleraar bibliotheekwetenschappen Frank Huysmans en Eppo van Nispen tot Sevenaer, directeur van het CPNB, als gastdocent bij de opleiding betrokken zijn. Maar ook bijvoorbeeld Jos Debeij, hoofd van de afdeling Bibliotheekstelsel bij de KB. In de opleiding leert Debeij deelnemers wat de medialisering van de samenleving betekent voor de toekomst van de bibliotheek.” Uit zijn verhaal blijkt dat bibliotheken hun business model goed onder de loep moeten nemen en uit hun comfort zone moeten treden. “Alleen bedrijven die hun core business radicaal durven te vernieuwen, die andere dingen durven te gaan doen, overleven de concurrentiestrijd,” aldus Lechner.

De Boekenberg denkt ook vooruit en speelt met een uitgebreid activiteitenprogramma in op de veranderende behoeften en wensen van allerlei groepen in de samenleving. De verschillende ruimtes in het hart van het gebouw lenen zich hier bijvoorbeeld uitstekend voor. Met per 2017 een breder team op onderwerpen Educatie en Sociaal domein zet de Boekenberg actief in op de transitie naar een brede maatschappelijke bibliotheek: de bibliotheek van de toekomst, waarin ontwikkelen, ontdekken, ontmoeten en ontspannen hand in hand gaan.

Lees meer over de bibliotheek als kenniscentrum en bekijk de activiteitenkalender